Ekskluzive për “Arena” – Nishani: Zgjedhje pa opozitën ka, por s’do kishim institucione legjitime

Zgjedhje pa opozitën ka, por s’do kishim institucione legjitime

Presidenti i Republikës, Bujar Nishani në një intervistë ekskluzive për emisionin “Arena” të Dritan Hilës në Ora News, e quajti situaten aktuale tejet shqetësuese. Sipas tij, nëse nuk adresohet do të degradojë më tej.

Nishani tha se kishte kontaktuar me palët për t’i ulur në tryezë dialogu, por ka marrë vetëm konfirmimin e tyre në parim.

Duke folur për krimin në vend, Nishani thotë se situata është serioze dhe kërkon menjëherë dhe me çdo kusht një adresim në nivelin e përgjegjësive shtetërore, pasi sipas tij ka një evidentim të grupeve kriminale me establishmentin politik.

Kreu i Shtetit foli dhe për kërcënimin me jetë të Bashës dhe del kundër aministisë për korrpsionin duke deklaruar se nuk do ta dekretojë.

Intervista minut pas minute: 

Hila: Si e shikoni situatën e sotme politike?

Nishani: Do të jem shumë i sinqertë me qytetarët përmes emisionit dhe televizionit tuaj, pa shtuar nota tragjike, por edhe pa e neglizhuar situatën, mund të them se është një situatë shumë shqetësuese, e cila nëse nuk adresohet do të shkojë drejt acarimit dhe degradimit të mëtejshëm për një sërë arsyesh. Situata është shumë kritike pavarësisht se nuk ka një tonalitet të konfrontimit në rrugë dhe unë i përgëzoj palët që nuk kanë nxitur konfrontimet dhe duhet të shmangim me çdo konfrontimet fizike mes qytetarëve dhe përfaqësuesve të institucioneve pasi jam kundër dhunës dhe besoj që duhet të punojmë të gjithë që të mos eksalojë situata në dhunë të panevojshme. Situata është kritike pasi sot opozita në Shqipëri ka zyrtarizuar mos pjesëmarrjen e zgjedhjeve të 18 qershorit. Janë tejkaluar afatet e regjistrimit dhe kjo krijon komplikacion të madh për legjitimitetin e vijimësisë së institucioneve pas 18 qershorit.

Hila: Mendoni që opozita është përjashtuar nga pushteti apo opozita po vetpërjashtohet?

Nishani: Pa dyshim që përgjegjësia është tek të gjitha palët. Çdo palë duhet të marrë përsipër përgjegjësitë që i jep Kushtetuta dhe sistemi politik. Unë shpesh herë kam adresuar shqetësimin tim që në procese madhore, të cilat kanë impakt për vendin në perspektivë afatmesme dhe afatgjatë, opozita pavarësisht cila forcë politike apo cili krah politik është në opozitë në një moment të caktuar, nuk mund të përjashtohet. Opozita përkundrazi duhet të jetë në pikëpamje cilësore e përfshirë.

Hila: Mos ju duket pak e vështirë pasi opozita ka vënë një kërkesë maksimaliste; qeveri teknike dhe nuk negociojmë me këtë qeveri…

Nishani: Unë nuk kam ndërhyrë dhe nuk interpretoj as qëndrimin që ka mazhoranca apo qeveria, sepse nëse Presidenti do të hyjë për të bërë gjykimet e qëndrimit të palëve, do ta vështirësojë akoma më shumë potencialisht qëndrimin e Presidentit të Republikës për të ndihmuar në zgjidhjen e kësaj krize. Secila nga palët ka të drejtën e legjitimitetit për të bërë kërkesat e saj. Opozita nga njëra anë për të konsideruar mungesën totale të sigurisë dhe të mundësisë që qytetarët të dalin dhe të votojnë lirshëm për cilën forcë ata mendojnë për zgjedhjet e 18 qershorit dhe ky është një pretendim që na vë të gjithëve në një angazhim dhe duhet të na vërë në angazhim, sepse e drejta për të dalë nga shtëpia, për të mos qenë i intimiduar, i frikësuar, i shantazhuar dhe për të vajtur tek kutia e votimit dhe për të votuar për atë që dëshiron të votosh në mënyrë të fshehtë, por ama të lirë është krejt kërkesë legjitime, ashtu siç ju e lidhët me kërkesën e qeverisë teknike.

Qeveria gjithashtu është në të drejtën e saj, në qëndrim legjitim, sepse është një qeveri që ka dalë nga zgjedhjet e vitit 2013 me një proces zgjedhor legjitim dhe është brenda mandatit të saj legjitim. Tani jemi në një situatë për të ofruar palët, për t’i ulur në diskutim dhe për të gjetur një zgjidhje që shkon përtej interesit politik të secilës palë por në adresim të një interesi politik (ne shpesh herë termin politik e shikojmë në konotacionin partizan të fjalës) por është politik në raport me vendin, shtetin, institucionet dhe shoqërinë, nga e cila gjenerojnë edhe të gjitha dinamikat e tjera, familjes, komunitetit dhe gjithë vendit. Unë nuk do komenton sa e drejtë apo e padrejtë është qëndrimi i opozitës apo reflektimi dhe përgjigja e qeverisë. Unë them se jemi në një situatë serioze, nuk duhet nënvlerësuar dhe duhet trajtuar sa më parë që të jetë e mundur sepse çdo kohë e cila kalon, nuk riparohet në kontekstin e kohës fizike, në mënyrë që të adresohen pastaj hapat institucional dhe hapat politik.

Kam thirrur partite ne takim, dakord ne parim

Hila: Zt. President, a ju kanë afruar rolin e ndërmjetësit nga ndërkombëtarët ose juve vetë a jeni afruar si ndërmjetës për t’i ulur në tavolinën e bisedimeve?

Nishani: Po! Është e vërtetë që kam marrë një iniciativë kontakti për të diskutuar në parim me aktorët kryesor politikë në vend duke i vënë në gatishmëri institucionin e Presidentit për të lehtësuar komunikimin e palëve. Kjo ofertë ka qenë për të marrë një miratim në parim midis palëve. Kam gjetur mirëkuptimin dhe gatishmërinë e të gjitha palëve që e pranojnë parimisht angazhimin e Presidentit të Republikës për të ndërmjetësuar le të themi dialogimin dhe komunikimin e palëve, por duhet që të theksoj faktin që Presidenti nuk mundet të angazhohet për të patur një agjendë që ka të bëjë thjesht me rekomandimet teknike të OSBE/ODIHR-t për ndryshimet e Kodit Zgjedhor, sepse rekomandimet e OSBE/ODIHR-t për Kodin Zgjedhor janë adresuar nga një komision parlamentar dhe Presidenti i Republikës do të angazhohet, mund të angazhohet për adresuar krizën politike dhe çështje që lidhen me krizën politike.

Hila: Por jo të negociojë problematikën. Në 2007-n, zt. Moisiu ka qenë negociator, bile u banalizua problemi edhe me çështje certifikatash.

Nishani: Unë mendoj që sot nuk është ajo situatë e 2007-s. Situata është shumë herë më serioze, shumë më e agravuar dhe polarizimi i palëve është shumë herë më i madh. Sot, opozita thotë se ne nuk mund të hyjmë në zgjedhje, sepse qytetarët shqiptarë, ata të cilët votojnë opozitën apo dëshirojnë të votojnë opozitën, janë drejtpërsëdrejti të kërcënuar nga persona me rekorde kriminale në shërbim të procesit elektoral për të penguar qytetarët për të marrë pjesë në procesin zgjedhor apo për të votuar sipas orientimeve që vijnë nga bota e krimit. Ky si shqetësim është shumë serioz dhe shumë i madh. Nga ana tjetër, qeveria thotë unë jam në legjitimitetin tim sepse jam një qeveri legjitime e zgjedhur normalisht dhe ashtu është, por duhet më së pari dhe ka përgjegjësinë e madhe të japë të gjitha garancitë opozitës që fushata elektorale dhe procesi zgjedhor duhet të jetë një proces që duhet të ketë garancitë e lirisë dhe të sigurisë nga bota e krimit. Në momentin që garantohen këto dy elementë, unë besoj që opozita duhet të vlerësojë dhe të ndërmarrë hapat e saj dhe të përmbushë përgjegjësitë kushtetuese.

Hila: Sot kemi një problematikë që opozita thotë se mund të manipulohen zgjedhjet. Juve e ndani si problematikë nga informacionet tuaja si president? Nga organet inteligjente dhe nga policie, keni informacion se mund të ndodhë diçka e tillë? Një fuqizim të krimit të organizuar në përkrahje të politikës.

Nishani: Së pari, desha të nënvizoj se as nuk përfaqësoj opozitën, as nuk përfaqësoj mazhorancën. Presidenti i Republikës është institucioni më i lartë i hierarkisë shtetërore, i cili është i gatshëm ta vendosë në dispozicion autoritetin e Presidentit të Republikës edhe në dispozicion edhe për mazhorancën edhe për opozitën. Faktet e agresivitetit të krimit të organizuar në Shqipëri janë evidente. Nuk marr përsipër që t’ia atashoj krimin e organizuar si një aktivitet njërës parti politike apo tjetrën.

Hila: E ka shprehur edhe zt.Meta problematikën..

Nishani: Kushdo e ka shprehur dhe është bindja ajo çka qytetarët shqiptarë kanë parë dhe shohin përditë. Situata e nisur që në vitin 2013 kur në Parlament mbërritën njerëz me rekorde kriminale është evidente. Situata që këta njerëz mbërritën jo vetëm në Parlament, por edhe në hierarkinë e administratës publike. Pra, këta njerëz kanë në rrethin e tyre individë me agresivitet të lartë kriminal dhe që janë angazhuar në procese elektorale edhe kjo është evidente. Ka një shqetësim të OSBE/ODIHR-t që paratë e pista nga kultivimi dhe trafikimi i kanabisit, mund tç përdoren në interes të fushatës elektorale dhe procesit elektoral. Të gjitha këto elementë janë fakte dhe evidenca, të cilat ngarkojnë me përgjegjësi për ta trajtuar çështjen. Unë nuk do të ndërmerrja asnjë gjykim nëse unë do të atashoja një forcë politike apo një tjetër forcë politike se sa e angazhuar është në ndonjë grup kriminal.

Nishani: Ka videntim të grupeve kriminale me establishmentin politik

Hila: Unë kam në sensin a kemi një rritje të aktivitetit kriminal…

Nishani: Për fatin e keq kjo është e evidentuar Dritan dhe më duhet të them sonte me shumë keqardhje që përveç këtij fakti që një aktivitet të shtuar kriminal dhe një evidentim të grupeve kriminale me establishmentin politik. Kam konstatuar edhe nga eksperienca ime e mëparshme si një njeri që ka drejtuar në nivele të larta…

Hila: Ju keni qenë ministër Drejtësie dhe ministër i Brendshëm.

Nishani: Kam qenë në dy palë zgjedhje ministër i Brendshëm. Në zgjedhjet e 2009-s dhe në vitin 2011 dhe mund të them që sot Policia e Shtetit për fat të keq ka marrë ngjyra të forta politizimi. Nuk mund të pretendojmë për gjithë strukturën e Policisë së Shtetit, por në pozicione të rëndësishme vendimmarrëse kam konstatuar dhe i qëndroj fort jo bindje, por evidentimi faktesh dhe provash, Policia e Shtetit ka marrë nota të forta politizimi. Jo pa qëllim ka qenë edhe adresimi që i bërë në momentin e dekretimit të ministrit të ri të Brendshëm, fakti që Parlamenti dhe qeveria duhet të adresojë menjëherë hapat për të depolitizuar Policinë e Shtetit.

Kjo është e rëndësishme jo vetëm për opozitën, por edhe për Parlamentin, edhe për vetë qeverinë, sepse qeveria shqiptare është qeveria jonë, është qeveria e vendit, është e rëndësishme për imazhin e vendit dhe është shumë e rëndësishme për perspektivën se si shteti do të përballet me botën e krimit edhe në ditët dhe vitet që vijnë. Situata është serioze dhe kërkon menjëherë dhe me çdo kusht një adresim në nivelin e përgjegjësive shtetërore.

Vrasja e Artan Cukut, Nishani: Atak që vjen nga bota e krimit ndaj institucioneve të shtetit

Hila: Ju mendoni se shenjë e agravimit është edhe vrasja e komisarit të policisë zt.Artan Cuku?

Nishani: Akti kriminal i komisarit Artan Cuku, pa dyshim që është një goditje që i jepet shtetit. Është një atak që vjen nga bota e krimit ndaj institucioneve të shtetit shqiptar. Unë nuk do të nxitohesha të arrija në konkluzione sepse është një çështje që tashmë po hetohet. E vlerësoj kalimin e dosjes tek Prokuroria e Krimeve të Rënda sepse është një çështje që i takon Prokurorisë së Krimeve të Rënda dhe unë po e ndjek dhe do ta ndjek me shumë kujdes ecurinë e procesit të hetimit. Gjithsesi, unë nuk do të futesha në gjykime dhe konkluzione për sa kohë ka nisur hetimi i saj.

Hila: Shoqata e të larguarve nga puna jepte një shifër që janë larguar 1 300 kuadro policie nga viti 2013. Një shifër shumë e madhe. A ka vepruar kështu edhe PD-ja me ardhjen në pushtet me largimin e specialistëve?

Nishani: Është e vërtetë për fat të keq që ne kemi një kulturë të tillë të mos stabilitetit të administratës publike në tërësi, por është shumë herë më e ndjeshme kur kalojmë në agjenci siç është Policia e Shtetit apo agjenci të tjera që kanë aktivitet pune shumë më të ndjeshëm, siç janë siguria, mbrojtja, mjekësia apo arsimit. Nisur nga këto eksperienca të tilla ndër vite të nxjerrim mësimet e duhura dhe të orientohemi tek disa praktikave më konsoliduese dhe më serioze.

Hila: Sepse është e pa shembullt që njerëz që ndeshen me krimin, t’i lësh në mes të 4 rrugëve edhe pa armë shërbimi.

Nishani: Ne duhet t’i vlerësojmë specialistët. Pastaj mënyra e kontrollit të veprimtarisë së tyre profesionale apo njerëzore është e mundur përmes mekanizmave, pasi shteti ka mekanizmat kontrollues nga Presidenti e deri tek punonjësi më i thjeshtë. Nga njëra anë duhet të krijojmë strukturën e konsolidimit të njerëzve që janë të përkushtuar ndaj shtetit. Ne duhet të punojmë për të pasur mekanizma eficentë që kontrollojnë veprimtarinë e këtyre njerëzve.

Zgjedhjet pa opozitën, Nishani: Nuk mund të vëmë në pikëpyetje legjitimitetin e institucioneve

Hila: Le të kthehemi edhe një herë tek kriza. A lejon Kushtetuta jonë shtyrjen e zgjedhjeve?

Nishani: Praktikisht sot afatet kushtetuese dhe ligjore të marrjes pjesë të opozitës më 18 qershor janë kaluar. Me afatin që parashikon Kodi Zgjedhor që opozita të regjistrohet, zyrtarisht janë djegur pasi opozita nuk është regjistruar. Nëse duhet të marrë pjesë në datën 18 qershor, atëherë duhet t’i krijohen afati i regjistrimit, por afati i regjistrimit është i lidhur me datën e zgjedhjeve. Pra, domosdoshmërish duhet ndryshuar data e zgjedhjeve që të rivendoset e drejta e opozitës për t’u regjistruar në afat. Rivendosja në afat është e vendosur gjithmonë me shtyrjen e një date.

Jashtë çdo lloj klisheje dhe kompleksi, palët, kjo nuk është një kërkesë e imja, por pikëpamja, palët duhet të nisin diskutimit nëse do të diskutojnë për shtyrjen e zgjedhjeve apo jo. Nëse bien dakord për shtyrjen e zgjedhjeve, atëherë duhet të shikojnë përcaktimet kushtetuese se sa mund të shtyhen dhe nëse shtyhen zgjedhjet, përfshirja dhe përgjegjësia për të përfunduar procedurat e tjera është edhe e opozitës dhe mazhorancës. Nëse nuk do të ketë dakordësi për shtyrjen e datës së zgjedhjeve, atëherë përgjegjësia për të garantuar atë që opozita kërkon, i mbeten qeverisë dhe këtu mbetet të shikojmë.

Hila: Edhe zt.Meta ka thënë se nuk hyhet në zgjedhje pa opozitën….Si ju duket ky skenar?

Nishani: Mund të hyjë vetëm PS-ja, vetëm LSI-ja. Nëse opozita nuk hyn në zgjedhje, teknikisht do të kemi zgjedhje, por nuk do të kemi institucione me legjitimet pas zgjedhjeve. Legjitimet edhe institucional. Ka disa standarde ndërkombëtare për legjitimitetin e institucioneve të një vendi që pretendon të jetë demokraci e lirë. Pluralizmi dhe gara e barabartë në zgjedhje. Kushtetuta e Shqipërisë parashikon detyrimisht të drejtën për t’u zgjedhur dhe për të zgjedhur.

Nëse nuk kemi një proces të barabartë edhe në raport me standardet ndërkombëtare ku Shqipëria është palë e deri tek ato të BE-së ku Shqipëria pretendon të hyjë. Ka disa standarde ndërkombëtare për vlerësimin e legjitimitetit. Unë mbetem tek legjitimiteti dhe jo tek teknikaliteti, për të vlerësuar legjitimitetin e institucioneve që prodhohen nga zgjedhjet. Kushtetuta e vendit tonë nuk pranon sistem tjetër politik plural.

Hila: Do jetë Partia Sfida e Gjergj Bojaxhiut. Janë 4 parti komuniste dhe mund të jetë këto parti opozitare.

Nishani: Unë po flas nga pikëpamja si e kuptoj unë dhe si e mendoj unë se e kupton bota dhe shqiptarët demokracinë dhe pluralizmin në Shqipëri. Nëse mendon se mund ta rikuperojmë sistemin e kaluar monist, kuptohet jo në përmasat e dhunës dhe asaj mbyllje, por në kuptimin politik dhe institucional, unë mendoj se nuk mund të rrezikojmë dhe të vëmë në pikëpyetje legjitimitetin e institucioneve që do të prodhohen mbas zgjedhjeve parlamentare, legjitimitetin e Parlamentit, qeverisë, gjyqtarëve e prokurorëve dhe institucioneve që dalin. Pa dyshim që është përgjegjësi edhe e mazhorancës edhe e opozitës që t’i japin jetë demokracisë dhe legjitimitet shtetit shqiptar. Dhënia legjitimitet do të thotë që palët të kenë edhe një respekt reciprok ndaj njëri-tjetrit. Nuk mund të bëhet duke përjashtuar në mënyrë kategorike përmes teknikalitetit njërën palë që ishte më e dobët dhe më e margjinalizuar siç është opozita. Ne kemi përgjegjësinë që në zgjedhje, duhet me doemos (këtu nuk ka asnjë lloj negociate) që qytetarët shqiptarë të kenë të gjitha garancitë që ditën e zgjedhjeve të dalin nga shtëpia pa qenë të shantazhuar dhe të votojnë të qetë dhe të pa qenë të orientuar dhe rezultati të dali ai që qytetari ka hedhur në kutinë e votimit siç ka dashur. Dhe ajo mazhorancë që merr besimin e qytetarëve ka legjitimitetin e plotë qoftë edhe me 70%.

Hila: E gjitha kjo nuk kërkon më thjesht një qeveri teknike. Do të kërkojë një ndryshim të korpusit zgjedhor. Natyrisht kërkon zgjatjen më tej të afatit të këtij Parlamenti apo jo?

Nishani: Unë nuk dua ta shoh me nota pesimizmi apo fataliteti. Në një moment të caktuar, kjo situatë duket sikur është fatale. Ne kemi aq eksperienca. Edhe në të shkuarën ka ndodhur shtyrja e zgjedhjeve. Nuk është ky thelbi. Duke qenë racional, duke mos e ekzagjeruar qoftë shtyrjen e zgjedhjeve, qoftë ndërtimin e mekanizmave që marrin përsipër garantimin e tyre, palët mund të gjejnë kompromis. Unë mendoj si mazhoranca si opozita, e kanë kuantin e nivelit të përgjegjshmërisë, që jo vetëm të ulen në bisedime, të gjejnë një zgjidhje për ta futur vendin në një proces për t’i shpëtuar këtij virusi shumë problematik që është futur në establishmentin politik dhe në sistemin tonë politik.

Hila: Zt.President doni t’i lini pa pushim politikanët këtë radhë…

Nishani: Politikanët e zgjedhur me vullnetin e tyre këtë angazhim. Askush nuk i ka vënë me zor. Unë nuk jam nga ata President që them se më vunë me zor.

Zgjedhja e Presidentit

Hila: Për zgjedhjen e Presidentit të ri kur fillon procedura?

Nishani: Kam qenë i nderuar dhe i privilegjuar që kam pasur fatin të shërbej në postin më të lartë të Shtetit Shqiptar. Është një post që patjetër bën me nder këdo që shkon në këtë zyrë, por i ngarkon edhe me përgjegjësi shumë të mëdha në raport me dinjitetin dhe integritetin sepse Presidenti i Republikës nuk ka në dorë mekanizma ekzekutivë. Ky institucion më shumë se çdo institucion tjetër duhet të reflektojë në emër të qytetarëve të vet, dinjitetin dhe integritetin e Shtetit Shqiptar. Ky ka qenë edhe motivi që më ka angazhuar.

Procesi me sa kam dëgjuar, tashmë është afishuar në Parlamentin shqiptar. Është hera e parë që koincidon që zgjedhja e Presidentit të Ri me zgjedhjet për Parlamentin e ri. Ka qenë e parashikuar në Kushtetutë për fat të mirë që në rast se do të ndodhë kjo koincidencë është që i njihet e drejta Parlamentit që shpërndahet të zgjedhë Presidentin e ri të vendit. Kam parë në shtyp këto ditë që Parlamenti e ka futur në agjendë nisjen e procedurave për zgjedhjen e Presidentit të Republikës, i cili zgjidhet përmes 5 raundeve. Në tre raundet e para duhet të zgjidhet me 84 vota, pra me shumicë të cilësuar dhe nëse dështon në dy raundet e fundit mjafton një shumicë e thjeshtë me 72 vota. Presidenti i Republikës e mbaron mandatin më 24 korrik të këtij viti dhe Presidenti i ri i duhet të hyjë në zyrë më 25 korrik.

Hila: Nëse nuk do të rizgjidheni….

Nishani: Më 25 korrik do të jem qytetar dhe ish-President i Republikës. Unë uroj që të zgjidhet Presidenti i ri nga ky Parlament, por në rast se nuk do të ketë një zgjedhje të Presidentit unë mendoj se krahas shansit që i jepet Parlamentit aktual, gjithashtu ka edhe një situatë shkarkuese. Mos zgjidhja e Presidentit të Republikës nuk prodhon një krizë institucionale. Çështja e kompetencave është e zgjidhur në Kushtetutë. Ato i kalojnë automatikisht kryetarit të Kuvendit. Unë uroj që kjo legjislaturë të arrijë në një vendim dhe në një zgjedhje të Presidenti.

Hila: Juve do ta pranonit një rikandidim tuajin?

Nishani: Unë kam shprehur gatishmërinë për të vazhduar angazhimin tim. Së pari për shkak të eksperiencës së krijuar. Erdha në postin e Presidentit pas një eksperience të jashtëzakonshme personale, duke qenë dy herë ministër i Brendshëm dhe ministër i Drejtësisë. Puna në zyrën e Presidentit ka qenë një universitet më vete dhe gjithashtu besoj se kam forca  dhe angazhim për të vijuar përfaqësimin e Shtetit Shqiptar në mënyrë dinjitoze në këtë post, duke i dhënë të gjithë garancitë qytetarëve shqiptarë se do të përfaqësohen nga ky president në mënyrë dinjitoze po aq sa janë përfaqësuar deri më tani. Kjo nuk varet tek gatishmëria ime sepse nuk jemi në një proces gare. Do të kishim garë nëse zgjidhej nga populli. Në sistemin tonë, por edhe në disa vende të BE-së, siç është Gjermania që zgjidhen nga Parlamenti. Unë jam zgjedhur nga një koalicion që përbëhej nga PD-ja që ishte forca kryesore, nga LSI-ja që vendosi ta mbështesë kandidaturën time dhe aleatë të tjerë. Sot kemi një konfigurim tjetër në Parlament. Forca që më propozoi është në minorancë dhe nuk i ka votat.

Hila: Është një pjesë siç është LSI-ja që ka votuar…

Nishani: Nëse do të ketë gatishmëri nga Parlamenti që kërkon doemos konsensusin e të gjitha forcave politike përfshirë edhe PD-në nëse do të ketë një vendim politik të tyre për të rinovuar kandidaturën e Presidentit, patjetër që unë do ta marrë përsipër. Unë nuk do të vijojë një tentativë për të krijuar përplasje të tjera dhe copëtime midis forcave politike. Nuk do të bëhem një element që i përplas forcat politike.

Hila: A ka presion nga faktori ndërkombëtar që kriza politike të zgjidhet?

Nishani: Nuk mund të them presion. Të paktën unë nuk kam konstatuar presion, por di që ka angazhim nga faktori ndërkombëtar, është angazhim serioz, i cili duhet të ofrojë besueshmëri tek palët, duhet të ofrojë standardin e paanshmërisë tek palët, kjo është e domosdoshme. Shqipëria nuk është vend i izoluar. Shqipëria është një vend shumë i rëndësishëm për rajonin dhe për stabilitetin në rajon edhe për procese integruese. Shqipëria e ka fituar për shkak të angazhimeve të saj këtë status. Jam i bindur që ky angazhim i faktorit ndërkombëtar do të vazhdojë të jetë dhe pa dyshim do të ketë edhe mbështetjen time.

Hila: Rritja e tensionit ka bërë që zt.Basha t’i rriten truprojat. Është e vërtetë që shefit të opozitës përveç presioneve institucionale ka edhe presione nga bota e krimit të organizuar? Keni informacion?

Kërcënimi i Bashës, Nishani: Ka mjaft që synojnë destabilizimin e Shqipërisë

Nishani: Siguria e aktorëve kryesor politik sidomos në situata shumë të tensionuara politike që mund të eskalojnë në tensione sociale, është një element shumë serioz. E dyta, asnjëherë nuk duhet të neglizhojmë faktin që nuk kemi vetëm miq, por ka edhe mjaft aktor të cilët punojnë dhe synojnë dhe investohen për të destabilizuar Shqipërinë, për të destabilizuar rajonin. Kjo nuk do të thotë se ne nuk kemi institucione për të parandaluar mundësinë e këtyre tentativave dhe unë mund t’ju garantoj së pari këtë. Shqipëria i ka të gjitha institucionet, të cilat i kanë kapacitetet për të parandaluar çdo tentativë të destabilitetit të brendshëm që mund të vijnë nga aktorë të jashtëm.

Duhet të mos neglizhojmë dhe të mos mendojmë që nuk ekzistojnë tentativa të tilla. Fakti i sigurisë të liderit të opozitës; mund t’ju them vetëm këtë (sepse nuk mund të hyj sot në detaje sepse është çështje shumë e ndjeshme), tashmë është duke u konsideruar dhe unë besoj do të konsiderohet me seriozitet nga agjencitë kryesore ligjzbatuese në vend.

Hila: Gjykata Kushtetuese sapo zgjati mandatin tuaj si kryetari i Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Ju e shikoni që reformë në drejtësi nga kontrolli që ushtronit ju dhe ministri i Drejtësisë në KLD, e kthen drejtësinë në një lloj sekti të mbyllur ku prokurorët dhe gjykatësit vendosin për veten e tyre.

Shkrija e KLD, Nishani: Shumë kriminelë mund të dalin nga burgjet

Nishani: Vendimi i Gjykatës Kushtetuese ka nevojë për qartësime sepse vendimi i Gjykatës Kushtetuese lidhet me vijimin e punës së anëtarëve të KLD-së, por kur vijmë në rastin e Presidentit, në Kushtetutë ka një aneks që specifikon ndalimin e vijimit të Presidentit si kryetar i KLD-së më shumë se 8 muaj nga hyrja në fuqi e Kushtetutës. Gjithsesi, kjo mbetet për t’u parë. Jam duke u konsultuar me këshilltarët e mi politik dhe me anëtarët e KLD-së, që të mos e fusim në një ngërç vijimin e punës në KLD. Mund t’ju them se nëse KLD nuk do të funksionojë deri në krijimin e KLGJ-së, mund të dalin nga burgjet për shkaqe procedurale kriminelët që kanë kryer akte të rënda kriminale në vend. Ju mund të thoni si mund të dalin? Mund të dalin proceduralisht sepse në KLD një nga çështjet që trajtojmë është delegimi i gjykatësve nga një gjykatë në tjetrën në momentin kur konstatojmë që gjykatësit e një gjykate e kanë të pamundur për efekte procedurale dhe përfshirjen në një çështje të caktuar për një kohë shumë të gjatë u ndalohet nga Kodi i Procedurës ta gjykojnë një çështje dhe gjykatësit e Krimeve të Rënda bie fjala nuk ka më gjyqtar për të gjykuar çështjen e një krimineli që ka kryer krime të rënda. Në këtë rast delegojmë gjyqtarë nga Gjykata e Tiranës le të themi.

Dhe kompensojmë këtë boshllëk që krijohet në Gjykatën e Krimeve të Rënda dhe anasjelltas. Kryhet ky lloj delegimi për të kompensuar pamundësinë e kryerjes së detyrës nga disa gjyqtarë që për shkaqe procedurale nuk e gjykojnë dot më një çështje. Nëse nuk do të ketë KLD derisa nuk është krijuar Këshilli Gjyqësor, do të thotë se nuk do të ketë një trupë që t’i delegojë këta gjyqtarë, do të thotë se digjen të gjitha afatet e paraburgimit dhe të dalin të gjithë kriminelët pa u gjykuar për efekte procedurale. Me këto afatet që u vunë në anekset kushtetuese dhe në ligjet më pas duke u nxituar dhe pa u menduar mirë për të na krijuar problematika të tilla. Për mua prevalon interesi i shtetit dhe jam në konsultë për të parë se si do të funksionojë KLD-ja deri në krijimin e KLGj-së.

Hila: Ju keni idenë se kjo reformë do ta zgjidhë problematikën? Po kalojmë nga një kontroll politik në një kontroll të brendshëm që kam dyshimet krijon një lloj omertaje..

Nishani: Me keqardhje dua ta them se jam detyruar edhe të gëlltis akuza të padrejta ndaj presidentit se nuk e mbështet reformën. Unë në fakt nuk e kam lënë veten të bie pre e këtyre gjykimeve tërësisht politike për ta futur Presidentin në një kompleks institucional dhe presidencial. Për t’i përgjigjur në mënyrë të koncentruar pyetjes suaj, i gjithë legjislacioni ynë është hartuar me ekspertizën e faktorit ndërkombëtar. Të gjithë pjesën e legjislacionit nga pikëpamja cilësore e kemi nga institucionet evropiane. Ajo që është cilësuar problematike ka qenë implementimi. Është rënë dakord që ligjet i kemi të mira, por nuk i zbatojmë. Edhe nëse sot po e ndryshojmë legjislacionin në themeli garancia se si do të zbatohet mbetet për t’u parë.

Një nga defektet kryesore që e rrezikon implementimin e tyre është mungesa e konsensusit politik dhe shmangia e aktorëve të rëndësishëm politik. Duke mos pasur besimin në fondament, do të ketë akuza dhe mos besime dhe do të jetë shumë e vështirë që njerëzit që do të vendosen dhe do të marrin vendime si gjyqtarë dhe prokurorë do të jenë në presion të madh dhe nëse këta njerëz do të kenë edhe ngarkesa apolitike do të ndodhemi në një situatë edhe më e vështirë se situata e sotme. Megjithatë, kjo nuk do të thotë fatalitet. Është bërë një punë voluminoze dhe meraku im ka qenë jo në proporcion të drejtë me kohën, ka pasur nxitim të madh. Ka mbivendosje të ligjeve për çështje të caktuara që nesër mund të bëjë që institucione të caktuara t’i lënë përgjegjësi institucione të tjera.

Hila: A mendoni se këto ngërçe po krijojnë zgjatje të implementimit të reformës?

Nishani: Çështja e debatit për reformën në drejtësi ka vite që po bëhet. Në tetor të vitit 2014, unë iniciova një tryezë për reformën në drejtësi. Ishte iniciativë e presidentit të Republikës por e konsultuar me delegacionin e BE-së. Ishte një tryezë që nisi një proces mirë dhe nëse do të kishte vijuar në atë frymë do të kishte ngritur një bazament të mirë. Për shkak të qenit Presidentit në proces do t’i kishte dhënë një frymëmarrje tjetër gjithë procesit. Edhe sot e kësaj dite, unë e quaj një vendim të nxituar dhe të paargumentuar bllokimin e kësaj iniciative të Presidentit dhe nxjerrjen jashtë nga ana e mazhorancës parlamentare, e cila në raport me opozitën krijon distancën e mos besimit. Mos besimi dhe akte të njëpasnjëshme krijuan këtë situatë. Nëse ne duam ta fshehim, hajde ta fshehim.

Nishani: Institucionet e reja rrezikohet në mënyrë serioze  që nën influencë politike

Hila: A është reale që mazhoranca e majtë mund të ketë një lloj ndikimi në korpusin e ri të prokurorëve dhe gjyqtarëve që po krijohen?

Nishani: Sot opozita është tërësisht jashtë procesit të kompozimit të tyre. Kjo nuk do të thotë se nëse opozita do të ishte brenda procesit do të çonte njerëzit e saj, por do të ishte një filtër që njerëz me ngarkesa politike të shmangeshin nga të qenit pjesë e procesit. Në Komisionet e Vlerësimit në KLGJ dhe KLP që do të kenë pushtetin mbi gjykatësit dhe prokurorët, kemi një kompozim 6 me 5. 6 nga gjyqësori  dhe 5 nga ato që i zgjedh Parlamenti. Raporti 6 me 5 është një raport që krijon një margjinalizim të drejtpërdrejtë të njerëzve që vijnë nga fusha e drejtësisë se sa këta që i zgjedh Parlamenti.

Ka një komision paraprak në rastin e emërimit të një gjyqtari apo dënimit që përbëhet nga tre persona. Këta të tre nuk mund të jenë më pjesë e trupës që marrin vendimin përfundimtar Komisioni i Shqyrtimit Paraprak nuk merr pjesë në vendimin e mëpasshëm dhe ndodh që ajo 6 me 5 të kthehet në 4 me 4. Dhe në 4 me 4, ligji ka parashikuar që kryetari ka dy vota. Kryetari vjen nga radhët e shoqërisë civile që e ka zgjedhur politika me shumicë. Automatikisht, politika ka marrë mazhorancën në të gjitha këto komisione. E shpjegova me formulë për ta kuptuar se sa relevante është influenca politike ka në këto borde që kanë një pushtet të madh mbi gjykatën dhe prokurorinë.

Sot në Këshillin e Lartë të Drejtësisë që përbëhet nga 15 anëtarë, 10 vijnë nga gjyqësori dhe 5 vijnë nga politika përfshirë edhe Presidenti. Ka një probabilitet të lartë për pavarësisë. Unë si President në procesin e votimit jo në një por me dhjetëra raste kam dalë në minorancë. Rrezikohet në mënyrë serioze  që këto institucione të jenë nën influencë politike.

Hila: Si i gjykoni lirimet e fundit të elementëve të krimit të akuzuar për 5 vrasje?

Nishani: Nuk i komentoj vendime e Gjykatave por mbetem i vendosur që vendimet e gjykatave duhen verifikuar dhe mbetem i vendosur që të kërkoj rishikimin e këtyre vendimeve në rrugë institucionale.

Hila: Mendoni se është shenjë e kalbëzimit apo jemi ende në një proces tranzicioni?

Nishani: Ne shpesh herë mundohemi t’i kalojmë përgjegjësitë dhe të themi jemi në tranzicion. Tranzicioni është mbyllur në Shqipëri. Sistemi i Drejtësisë ka probleme madhore dhe serioze. Po ju them se sistemi drejtësisë ka gjyqtarë dhe prokurorë të ndershëm dhe nëse i lëmë përballë shantazhit, për çfarë ndershmërie flasim. U garantohen disa standarde dhe ata vënë në dispozicion dinjitetin dhe profesionalizmin e tyre.

Nishani: Në 1997 më nxorën nga shtëpia e ushtrisë

Hila: Në momentin që ju u zgjodhët President u hodhën shumë akuza. E majta ju akuzoi se ju ishit një oficer dhe kërkonit vendosjen e bustit të Enver Hoxhës. A është e vërtetë që ju jeni enverist?

Nishani: Është një akuzë që i takon një niveli vulgar. Që pas zgjedhjes sime si President nisi një gërmim i gjithë veprimtarisë sime institucionale.

Hila: Kombet e civilizuara e bëjnë përpara zgjedhjes..

Nishani: Ajo mund të bëhet por duhet bërë institucionalisht por jo fshehtas. Nuk ka mbetur firmë e imja e pa kontrolluar, shkresa, urdhëresa. Dhe doli ajo që unë e kisha parashikuar se nuk kishte asnjë milimetër devijim nga ligji. U përgjua jeta private e familjes sime. Edhe ajo nuk solli ndonjë element komprometues për Bujar Nishanin dhe të afërmit e tij. Përballë situate, kundërshtarët politik artikuluan këto lloj akuzash. Sistemi i kaluar ishte një sistem i tillë që anëtarësimi në Partinë e Punës ishte një akt i detyruar për të vijuar jetën e tyre me përjashtim të atij grupimi njerëzish që ishin realisht kundërshtar të regjimit, që dënoheshin dhe persekutoheshin. Në rastin tim, unë nuk kam qenë kurrë anëtar i Partisë së Punës, asnjë i familjes sime nuk ka qenë kurrë anëtar i Partisë së Punës. Babai im vinte nga një familje që nuk konsiderohej e besueshme, si pronar tokash, njerëz që kishin pasur afilacion jo komunist para Luftës. Kjo ishte arsyeja që unë nuk bërë një tentativë dhe për rrjedhojë nuk kam qenë kurrë anëtar i Partisë së Punës. Artikulimi me ngjarjen e Shkollës së Bashkuar është një sjellje cinike për të ngulitur një mendim tek qytetarët. Në Shkollën e Bashkuar kishte një ngjarje dhe në atë periudhë, unë isha pedagog në katedrën e taktikës, isha i sapo mbaruar. Kur unë u emërova në katedër në 89 regjimi ishte drejt shuarjes. Në ngjarjen në Shkollën e Bashkuar unë nuk kam qenë pjesë e atij grupi ekstremist që kërkonin mbrojtjen e figurës së Enverit.

Ka pasur një grup të madh. Kam qenë nga ata që kam iniciuar kërkesën për ndryshimin e nderimit që bëhej në ushtri me grusht dhe kam propozuar që të bëhej si në vendet perëndimore. Kam kërkuar heqjen e Yllit që vendosej në kapele. Kam qenë një njeri që kam pasur një angazhim kundër ekstremistëve dhe kjo ka qenë arsye që me ndryshimin e regjimit, me ardhjen e qeverisjes së Partisë Demokratike mua më janë ofruar pozicione shumë të larta në hierarkinë ushtarake sepse kërkonin njerëz që ishin evidentuar me qëndrime antisistem të kohës. Në vitin 1997, kur u ndryshuar përsëri qeveria, unë jam pushuar nga Ministria e Mbrojtjes, megjithëse sapo isha kthyer nga studimet doktorale pas universitare në SHBA.

Isha studenti i parë shqiptarë që diplomohesha në Kaliforni, me një status jashtëzakonisht të lartë në SHBA. Pas meje kanë shkuar një sërë personalitetesh. Në atë kohë banoja në një apartament në Hotelin e Ushtarakëve pranë Ministrisë së Jashtme dhe më është kërkuar që brenda 48 orësh nga banesa. Unë refuzova se nuk kisha ku të veja. Më është ndërprerë furnizimi me ujë, furnizimi me energji elektrike dhe më ka ardhur Policia Ushtarake për të më marrë plaçkat dhe unë jam transferuar atë ditë. Sepse drejtuesit e atij grupimi të atyre oficerëve të vitit ’90 u rikthyen në Shtabin e Përgjithshëm të Ministrisë së Mbrojtjes në atë kohë dhe më njihnin mirë. Dhe kjo ishte kostoja që unë duhet të paguaja. Nuk kisha ku të strehohesha. Kujtoj sonte me një nderim të veçantë të ndjerin Veli Rada që më ofroi një dhomë për t’u strehuar dhe kjo ka qenë një hakmarrje për qëndrimet kundër grupit ekstremist enverist. Mua kjo nuk më ka kompleksuar sepse ka qenë një akuzë për të më dekurajuar.

Hila: Veprimi i parë i mazhorancës ishte heqja e fotografisë së Presidentit…si e përjetuat?

Nishani: Nuk jam ndjerë mirë, por nuk e kam përjetuar si një dramë. Kur shikoja fotografinë time në zyra të ndryshme më duket pak vetja si njeri që nuk isha aktiv. Se kisha menduar dhe nuk isha real. Më dukej një gjë protokollare e të gjitha shteteve. Unë e kam quajtur atë kohë një gjest me një qëllim për të deligjitimuar dhe për të bërë të parëndësishme figurën e presidentit nga ana e kryeministrit për të krijuar idenë se ka vetëm një qendër pushteti, ka vetëm një mekanizëm, ka vetëm një pikë që përcakton të mirën dhe të keqen, çka është e dëmshme dhe degradon në tërësi jo vetëm njeriun që e mbart si filozofi, por degradon edhe funksionimin e të gjitha hallkave të shtetit dhe më pas koston e heqim të gjithë së bashku. Ismail Qemali nuk mund ta përfaqësojë sot Shtetin Shqiptar. Sot e përfaqëson ky President, nesër ai tjetri. Janë të gjallët ata që prezantojnë dhe flasin në emër të shtetit dhe ata që edhe sakrifikojnë. Ky është keqpërdorim i figurave të tilla si ajo e Ismail Qemalit. Nuk mund të jetë sot as Gjergj Kastrioti, as Ismail Qemali, as Enver Hoxha.

Hila: Cilat kanë qenë marrëdhëniet me ministrat e qeverisë?

Nishani: Kam ofruar gatishmëri që të vendos raporte jo familjare dhe interesash, por njerëzore, sepse institucionet kanë nevojë edhe për kolorin njerëzit që të funksionojnë sa të jetë e mundur. Nuk e kam gjetur këtë gatishmëri. Me sa duket ka qenë një efekt që filloi me heqjen e fotos, sulmin ndaj Presidentit të Republikës nga ministra dhe deputetë të mazhorancës që akuzonin me të pavërteta për pronësinë e bashkëshortes sime, selinë e PD-së. Ka qenë një baltë e hedhur që nuk ka ngjitur për fat të mirë. Kam kërkuar që në vijën e parë të komunikimit të jetë respekti institucional dhe i ndihmuar me komunikim njerëzor.

Hila: Mendoni se rezistenca juaj ka bërë që të ruhet institucionet e ushtrisë dhe diplomacisë?

Nishani: Unë shpresoj të ketë shërbyer. Synimi im ka qenë jo armiqësia ndaj qeverisë, as tendenca për ta penguar. Presidenti nuk ka asnjë mekanizëm për ta penguar qeverinë. Qeveria ka një pushtet shumë të madh. Ne jemi Republikë parlamentare dhe të gjitha mekanizmat janë te Parlamenti dhe qeveria. Unë e kam parë institucionin e Presidentit me përgjegjësi shumë të madhe. Unë kam qenë i gatshëm për të marrë kosto politike dhe individuale për të prevaluar interesi i shtetit. Unë besoj dhe shpresoj që të kem shërbyer për të krijuar një filtër, në momentet e keqpërdorimit të pushtetit në Shqipëri.

Hila: Nuk keni dekretuar asnjë gjeneralë nga Shqipëria e mesme, as ju dhe as paraardhësi juaj..

Nishani: Unë nuk e kam parë me këtë sy. Dekretimet vijnë me propozim të Ministrisë së Mbrojtjes. Unë kam dekretuar gjeneral të gjitha propozimet e ardhura nga ministrat e Mbrojtjes.

Hila: Patët kontradikta për ligjet e ushtrisë…

Hila: Nëse Parlamenti mendon që disa kompetenca të Institucionit duhet të reduktohet, le të reduktohen. Nuk mundet që për shkak të mos pasjes së numrave për të ndryshuar këto kompetenca në Kushtetutë, ti të bësh ligje specifike me të cilat të marrësh kompetencat e Presidentit. Kjo është antikushtetuese dhe unë këtë kam kundërshtuar dhe kam ankimuar në Gjykatën Kushtetuese. Nëse do të ishte bërë ndryshimi i Kushtetutës është e drejta e Parlamentit.

Nishani: Me Berishën jam konsultuar për Kosovën

Hila: Cilat janë marrëdhëniet tuaja me Edi Ramën, Ilir Metën, Sali Berishën?

Nishani: Me zt.Berisha kam bashkëpunuar në disa dimensione. Pas hyrjes në postin e Presidentit të Republikës, kam ruajtur marrëdhënie njerëzore. Nuk kam takime të shpeshta dhe të gjitha janë bërë me kërkesën time. Janë fokusuar në eksperiencën që Berisha me çështje shumë delikate që kanë të bëjnë me situatën në rajon dhe angazhimet në kuadër të NATO-s. Vazhdimisht bëj konsulta. Bëj me akademikë, me ish-anëtarë të Gjykatës Kushtetuese. Kam preferuar gjithmonë të marrë edhe një opinion të zt.Berisha në disa raste më ka ndihmuar, kryesisht në raportet që ka pasur Kosova për ndihmë. Me zt.Basha takimet janë të rralla. Me zt.Meta dhe zt.Rama kam pasur më shumë takime në cilësinë e Presidentit të Republikës. Deri para një viti, kur takimet kanë qenë shumë shumë të rralla për shkak të një qëndrimi strikt institucional.

Nishani sqaron dekorimet për Ballistët

Hila: Janë dekoruar disa ballistë që u vranë në një konflikt civil. Dekorimi i disa klerikëve. Dekorimi i kompanisë 4mijë, që një pjesë e tyre kanë qenë diversantë. Mendoni se kanë qenë dekorime të drejta?

Nishani: Ka një komision pranë Presidentit që shqyrton kërkesat e ardhura. Vetëm 20% e tyre janë trajtuar. Është e pamundur. Ka një komision të parashikuar nga ligji që i shqyrton. Unë mendoj se duhet të ketë një ekuilibër majtas dhe djathtas. Neve iu gëzuam faktin që erdhi pluralizmi që secili jo vetëm të ketë drejtë për tu afiluar pranë një krahu politikë por edhe ta shprehi. Të vlerësimit të disa njerëzve që patën disa kontribute dhe iu bënë disa padrejtësie deri kapitale. Po e nis me çetën e Ballit Kombëtar. Kam kërkuar nëse kishin bashkëpunim me pushtuesit. Tregoi që jo vetëm nuk kishin pasur bashkëpunim, por ishin të gatshëm për t’iu vënë kundër pushtuesve. Jo të gjithë ata që afiloheshin me partizanët ishin të afiluar me Partinë Komuniste. Një pjesë tjetër me atë që e quajnë veten nacionalistë, familjet tradicionale.

Ishin treguar të gatshëm dhe ishin rreshtuar në këtë njësi ushtarake për t’iu kundërvënë pushtuesit. Duke qenë se forcat partizane ishin shumë herë në epërsi, ata u munduan të rekrutonin edhe këtë pjesë të çetës së Ballit Kombëtar. U martirizuan për këtë arsye. Të ekzekutosh tjetrin pa gjyq, do të thotë u martirizuan. Ligji ynë i dekoratave i ka të përcaktuara. Unë nuk mund t’i dekoroj ata me urdhrin e artë të Shqiponjës, sepse duhet të ishin vrarë në luftë me pushtuesin. Ishin martirë në kontekstin e demokracisë dhe martiri i demokracisë e ka të përcaktuar këtë dekoratë. E bërë këtë akt për të bërë një kompensim moral duke e njohur këtë lloj sakrifice sublime.

Tek Kleri Katolik jam kujdesur për të parë dhe Kisha ka qenë e kujdesshme për të shmangur çdo rast të një bashkëpunimi. Në grupimin e njerëzve që vijnë nga ish-të përndjekur politik, kanë pasur kontribut të jashtëzakonshëm në periudhën e pavarësisë, por në një moment të pushtimit nga fashistët kanë bërë një gabim të pafalshëm dhe kjo i ka penalizuar nga dekorimi. Tek rasti i kompanisë “4mijë”, e vërtetë që Shqipëria ishte vend sovran dhe ata nuk vinin në emër të një ushtrie tjetër. Ne kemi pasur një sistem i cili e dhunonte dhe i mohonte liritë qytetarëve përmes dhunës, përmes krimit, vrasjeve. Ai sistem që përdor armë, torturën, zhdukjen e njerëzve nuk mund të hiqej me protesta në bulevard. Këta njerëz morën përsipër rrezikun të përplaseshin me armë me atë regjim. Mendoj se sakrifica e tyre ka qenë e madhe. Historia le të na gjykojë të gjithëve.

Nishani: Dy problemet e sektorit të energjisë

Hila: Z. President kthehemi prapë te periudha kur keni qeverisur me koalicionin e majtë. Ka pasur disa reforma për të cilët ky koalicion ka pasur probleme dhe brenda vetes, por dhe në impakt me publikun. Një nga reformat më të bujshme që ngjalli dhe problematik në popull, reforma e energjisë elektrike. Cili është mendimi i presidentit për këtë reformë?

Nishani:Unë në fillim e kam parë me entuziazëm, sepse çështja e funksionimit të sistemit në përgjithësi energjetik, por edhe të ofrimit të shërbimeve tek qytetarët ndoshta edhe për shkak të eksperiencës së hidhur që kishim përpara, ajo gatoi e dështuara me CEZ-in, ishte krijuar një praktikë goxha stresuese dhe jo pozitive. Ndaj kur filloi angazhimi në aspektet e mbledhjes së borxheve, të ofrimit të shërbimit, unë e kam parë me një vlerësim pozitiv. Por sot mund të them se qëllimi mund të ketë qenë pozitiv dhe nëse do ishte realizuar do kishte një impakt afatgjatë në Shqipëri, por ka pasur dy defekte të cilët kanë lënë kosto të mëdha: Defekti i parë kishte të bënte me mungesën e një platforme për të ecur paralelisht me ndëshkueshmërinë me investimin për të ofruar shërbimin më cilësorë. Me këtë dua të them se sot ende ka eksperienca dhe kompani që ofronin shërbimin e parapagimit nëpërmjet kartës dhe kjo mund të ishte realizuar me një projekt pilot. Mund të ishte realizuar në një nga qytetet për të parë eficencën e tij dhe unë besoj se kjo do të kishte qenë edhe një investim tjetër i rëndësishme edhe në kultivimin e një kulture tjetër qytetare në raport me shërbimin që ofron shteti, me mallin që ofron shteti. Ana e dyte që ka qenë një defekt shumë i madh ka qenë mungesa e një vizioni në dimensionin social.

Nuk mund që të implementojmë politika pa pasur parasysh dimensionin social. Ne jemi një vend i varfër, vijmë me një kompozim të qytetarëve në një nivel nën mesataren, ne ende nuk kemi krijuar për fatin e keq shtresën e mesme të shoqërisë. Dhe nëse do ecim pa pasur parasysh dimensionin social e kalojmë qytetarin në trauma, dhe u pa që mjaft njerëz u futën në trauma të mëdha. Unë nuk mendoj që shteti shqiptarë është aq i dobët sa të mos kompensoi një 5 mijë apo një 10 mijë lekësh për një familje të këputur sesa duhet të tregoi forcën të një biznes i cili i shkakton dëm një apo dy milion euro shtetit shqiptar.

Në qoftë se ne kemi dy standarde, tregohemi të fortë dhe të dhunshëm me të dobëtin dhe servila apo palë me të fortin ,unë nuk jam për këtë model. Unë i takoj kulturës politike të së djathtës, por të djathtën e cilësoj si një çështje vlerash të ligjit të fortë, aq më tepër në kushtet e Shqipërisë me një profil shumë social. Ne kemi nevojë që ta trajtojmë shoqërinë tonë nga pikëpamja sociale sepse vijmë nga një varfëri e jashtëzakonshme dhe akoma nuk e kemi marrë vete. Nga këto dy aspekte unë e shikoj që ishte një dështim, pavarësisht qëllimit të mirë. Janë bërë disa hapa, por ajo që unë mendoja dhe me të cilën unë e vlerësova fillimisht nuk e pash të realizuar këtë reformë. Aq më tëpër që sot kemi ngërcin e mos hyrjes në funksionim të investimeve që janë bërë në rrjetin e tensionit të lartë me Kosovën dhe të shpërndarjes së energjisë dhe mbi të gjitha të shfrytëzimit të kapaciteteve ujore që kemi ne.

Reforma territoriale

Hila: Z. President! E vërteta është që janë dhënë shumë licenca për koncesione sidomos gjatë qeverisjes Berisha por pak prej tyre janë realizuar. Le të kalojmë të një ligj tjetër, siç ishte ai i  Reformës Territoriale dhe maxhoranca e quan të suksesshëm. Cili është mendimi juaj për ndarjen territoriale të Shqipërisë?

Nishani: Z. Hila unë kam pasur fatin e mirë të rrethanave që më ofroi jeta, herë me xhenerozitet dhe herë me fatalitet , pata rastin të punoja në Ministrinë e Brendshme ku më lidhi puna me pushtetin lokal dhe pata mundësi ta njoh nga afër çdo të thotë bashkëpunim i qeverisë qendror me pushtetin lokal dhe sa i rëndësishëm është pushteti lokal për qytetarin . Ajo që është shumë e rëndë dhe që nuk ka justifikim dhe që duhet korrigjuar, ka të bëj me faktin që sot , deri në momentin që ne flasim në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë është e përcaktuar në një nen të posaçëm që pushteti Lokal është i organizuar mbi bazën e komunës dhe bashkisë. Paragrafi pasues thotë; njësia bazë në organizimin e pushtetit lokal në Republikën e Shqipërisë është komuna dhe bashkia. Ligji ,organizimi, zgjedhjet dhe funksionimi  dhe realiteti sot është në dhunim të Kushtetutës, sepse ne e kemi shmangur njësinë e komunës dhe e kemi të organizuar vetëm mbi bazën e bashkisë. Do thoni ju çfarë sjell kjo në esencë ? Kushtetuta .

Hila: Mendoni se ka një lloj largimi të shërbimit të pushtetit lokal nga qytetari ?

Nishani : Unë mendoj se po.Unë nuk kam konstatuar një reformë të mirëfilltë, është një hartë e re administrativo-teritoriale

Hila: A ka një lloj preference politike? Psh Kamza që është brenda Tiranës është komunë më vetë ndërkohë Shënmëria që është dy orë larg është pjesë e Tiranës.

Nishani: Kjo ndarje mbi të gjitha ka prishur  një parim shumë të rëndësishëm të standardit elektoral. Barazinë e votës. Kemi bashki në të cilat një kryetar Komune ka dal me një numër të caktuar votash, dhe kemi bashki të tjera në të cilën kryetari i komunës ka dal me gjysmën e numrit të votave që ka dal ky i pari

Hila: Thoni që ka një prapavijë elektorale?

Nishani: Unë nuk do bëja një gjykim të tillë për shkak të pozicionit që kam, por ka një pabarazi vote. Psh një qytetar në një bashki të caktuar i është barazuar vota me 3 qytetar në një bashki tjetër. Ky është një standard i cili në kontekstin e së drejtës dhe lirisë së votës në kontekstin ndërkombëtarë nuk pranohet. Në Shqipëri është marrë e mirëqenë dhe është realizuar.

Kjo padyshim që ka pasur synime politike, por ajo që mua më shqetëson më shumë është që në gjithë këto ndryshime unë nuk kam konstatuar ndonjë përmirësim apo afrim i shërbimit tek qytetari. Gjatë kohës që unë kam qenë ministër i Brendshëm ne kemi nisur një proces të transferimit të pronave nga pushteti qëndror te pushteti lokal me qëllim për ti dhënë pushtetit lokal më shumë resurse ekonomike për të zhvilluar kapacitetet e tyre.

Nuk kam qenë dhe nuk mbetëm dakort në një aspëkt, që administrimi i territorit ti lihet në dorë administratës lokale sepse ne nuk kemi kapacitete menaxheriale dhe administratore të tilla që të administrojnë në mënyrë pozitive dhe të mirë territorin dhe mund të shikojmë fare mirë se çfarë ka ndodhur me territorin tonë gjatë këtyre 25 viteve. Mund ti jepet e drejta e përfitimit por administrimi dhe kontrolli i territorit në gjykimin tim duhet të mbetet gjithmonë te qeveria qendrore , por ajo që është thelbi shërbimet e pushtetit lokal nuk janë afruar më shumë te qytetari dhe as është rritur cilësia e tyre .

Hila: Reformën në arsim si e shikoni ? Ju e firmosët ?

Nishani: Jo, nuk e kam dekretuar, e kam kthyer dhe mund të them që është një hap pas dhe një akt që ka dhunuar të drejtën për arsim të studentëve , të djemve dhe vajzave shqiptare për fat të keq.

Hila: Z.President, ligjin për importin e mbetjeve nuk e keni firmosur . Mendoni se keni bërë mirë?

Nishani: Unë kam bërë mirë dhe nuk gjej arsye pse parlamenti ka shkelur rregulloren për mos shqyrtimin e dekretit të Presidentit për kthimin e këtij ligji. Dekreti i Presidentit sipas Kushtetutës duhet të ishte shqyrtuar brenda 8 javësh, po bëhet gati 8 muaj që ka shkuar në parlament dhe dekreti nuk shqyrtohet.

Hila: Mendoni që është antiligjore futja në votim në ndonjë nga këto seancat e fundit që kanë mbetur?

Nishani: Patjetër, sepse kanë kaluar të gjitha afatet kushtetuese dhe ligjore.

Hila: Z. President ka ngrënë edhe një kokë ministri kjo teza që në kuandrin e hashashizimit të vendit mund të futet edhe ushtria . Ju si komandanti i përgjithsëm mendoni se ka shkelje të kushtetutës ?

Nishani: Së pari unë do shpreh edhe një herë shqetësimin e madh për ka prodhuar përhapja masive e kultivimit të kanabisit. Ata që e kanë toleruar i kanë bërë një dëm të madh jo vetëm imazhit të vendit .por edhe sigurisë ekonomisë dhe kulturës së punës në Shqipëri. Nuk e di se cila qeveri do jetë ajo që do marrë përsipër kthimin në normalitet

Hila: Kthimin e fshatarit te domatja dhe speci

Nishani: Jo vetëm kjo , por kthimin tek puna dhe kthimin e agresivitetit të kriminelëve dhe individëve të përfshirë në trafik në bankën e drejtësisë

HIla: A mendoni se ushtria ka peshë më të rëndë si një forcë e pa korruptuar ende nga krimi i organizuar të kthej situatën ?

Nishani: Së pari ne duhet të angazhojmë ato resurse që janë të vijës së parë, që është policia e shtetit. Unë mendoj se nëse policia e shtetit do të shkoj drejt depolitizimit dhe nëse do të menaxhohet në mënyrën më të mirë të mundshme absolutisht që mund ta përballoj me sukses këtë situatë edhe pse do kërkojë kohë.

Hila: A mendoni se ushtria ka peshë më të rëndë si një forcë e pa korruptuar ende nga krimi i organizuar të kthej situatën ?

Nishani: Së pari ne duhet të angazhojmë ato resurse që janë të vijës së parë, që është policia e shtetit. Unë mendoj se nëse policia e shtetit do të shkoj drejt depolitizimit dhe nëse do të menaxhohet në mënyrën më të mirë të mundshme absolutisht që mund ta përballoj me sukses këtë situatë edhe pse do kërkojë kohë. Po ju them që një sasi prej  disa ton farë kanabisi është e depozituar brenda territorit shqiptarë. Ky është një shqetësim që unë e kam ngritur në mbledhjen e Këshillit të Sigurisë Kombëtare, është mbledhur dy herë ky këshill një herë me iniciativën time dhe një herë me iniciativën e Kryetarit të kuvendit. Pavarësisht për ti dhënë një kolor politik dhe keqdashës mbledhjes së Këshillit të Sigurisë Kombëtare sot rezulton që shqetësimi ka qenë i drejtë, por nga ana tjetër rezulton që masat nuk janë marrë , kështu që ushtria mund të futet, institucionet e tjera mund të përfshihen. Kur janë çështje që cenojnë sigurinë kombëtare. Sepse Siguria Kombëtare është edhe kriminaliteti, edhe rënia e ekonomie në varësi të ekonomisë kriminale, janë një sërë aspektesh. Dëgjoja para ca ditësh intervistën e Saviano tek Euro News dhe u ndjeva keq për ato që thoshte në lidhje me Shqipërinë, ne lidhje me kanabisin,drogat e forta.

***

Nishani: Nuk do dekretoj nenin 449 të kodit penal

Hila: Zoti President lidhur me nenin 449 të kodit penal që përjashton nga ndjekja penale figurat që mund të kenë qenë të akuzuara për një krim të caktuar dhe të dënuara nuk mund tu rihapet proçesi që i dënon me një masë më të rëndë dënimi, si e shikoni ju?

Nishani: Nuk do ta dekretoj.

Hila: Është një lloj amnistie.

Nishani: Krejt e padrejtë, e pabazuar, e paarsyeshme. Kemi nevojë ta hetojmë shumë thellë veprimtarinë e krimit të organizuar, posaçërisht të ngjarjeve të rënda kriminale. Për mua është krejt  e padrejtë, e paarsyetuar, e  paargumentuar. Presidenti nuk ka fuqi ta ndryshojë ligjin por nuk do ta dekretojë atë.

President nga populli apo partitë?

Hila: Mendoni që posti i Presidentit në Shqipëri është më e mira të zgjidhet me një votim popullor apo forma aktuale është e pranueshme?

Nishani: Varet nga këndvështrimi, personalisht gjithmonë do preferoja dhe do isha i kënaqur që të zgjidhej nga populli, të kishim një garë nga populli.Nga ana tjetër për ta parë më ftohtë, dy gjëra mund të sillte garimi i Presidentit nga populli. Së pari në situatën aktuale kur ne diskutojmë për pasigurinë e votës do të kompromentonim dhe figurën e Presidentit të Republikës që do të akuzohej si i dalë nga një proçes me vota të manipuluara, me vota të vjedhura, të blera, të shitura, me banda etj. Së dyti, Presidenti do të zgjidhej përmes një gare të ashpër politike, pra nëse do kishim një fushatë elektorale kandidatët do të fokusoheshin në një fushatë elektorale.

Hila: Nuk mendoj se është e lehtë të blesh vota në gjithë Shqipërinë.

Nishani: Jo jo, po flas në kontekstin e përceptimit dhe gjithëpërfshirjes. Mund të mos blesh vota në gjithë Shqipërinë, por mund të blesh aty ku bën diferencën. Por mbi të gjitha do të kishim një President të ardhur nga një debat i ashpër politik, ne e kemi shumë të ashpër fushatën mes partive politike. Edhe Presidenti i Republikës që duhet të jetë në momentin që zgjidhet, ne duhet të bëjmë një pakt në kulturën politike si në vendet e tjera normale demokratike, që në momentin që zgjidhesh dhe shkon në zyrën e Presidentit të Republikës, automatisht ti do të gëzosh respektin e të gjitha palëve. Padyshim që nëse ti shkel ligjin dhe Kushtetutën merr të gjithë konseguencat, por nuk mund të jesh pjesë e një ataku politik dhe me një fjalor të rëndë, të padenjë sepse ti mbart mbi vete imazhin e shtetit.

Ajo që thuhet unitet i popullit, nuk do të thotë që ti të kesh mbështetjen 100% të qytetarëve, por ti duhet të mbrosh interesat e secilit, çdo grupimi, shtrese shoqërore, çdo komuniteti. Kjo është ajo që parashikon Kushtetuta me atë që thotë përfaqëson unitetin e popullit. Jo se ty do të duan dhe do të mbështetin me votë 100% e qytetarëve. Mendoj që eksperienca që ka Gjermania sot, Italia, Greqia që janë vende me demokraci të konsoliduar nuk është një zgjedhje e keqe, por gjithësesi mbetet patjetër në aspektin e përceptimit si forma demokratike por kur ka standarte të garantuara në proçesin e votimit.

Hila: Ndoshta do të ishte një ushtrim më tepër i shqiptarëve në sportin e votimit.Mendimi im personal. Zoti President nëse për shumë rrethana të rastit nuk do të rijeni President i Republikës, mendoni të ktheheni në politikë?

Nishani: Unë jam investuar në politikë, nuk jam investuar as në biznes dhe as në art. Nuk kam dhunti për artin, dhe për biznesin nuk kam pasur dhunti. E nisa karrierën në fushën akademike dhe u ndërpre, kështu që u investova në politikë. Shpesh e keqinterpretojmë kontekstin e angazhimit politik, angazhim politik nuk do të thotë strikt brenda një partie politike, politikë ti bën edhe në kuadrin e shoqërisë civile, e të qënit një zë frekuent, dinamik por i pavarur në kuadrin e të gjithë aktorëve shoqërorë dhe operatorëve të shoqërisë. Por edhe brenda një formacioni politik, këto nuk janë tabu. Nuk kam një ide fikse se ku unë do të fokusohem, por nuk do të tërhiqem në jetën private sepse jam ende në një dinamizëm edhe biologjik, edhe karakteri që mendoj se mund ti shërbej shoqërisë, qytetarëve, vendit, me eksperiencën që kisha dhe që kam.Kur kam thënë se nuk do të dal në pension këtë kam pasur parasysh pavarësisht se shpesh bëhen dhe spekulime me terminologjinë.

Hila: Jeni në ditët e fundit të Presidencës dhe orët e para të një aktiviteti të ri që mund të jetë sërish Presidenca, si e gjykoni zotin Basha në krye të PD?

Nishani: Unë e njoh mirë PD, zotin Basha. Besoj se ka qenë zgjedhja më e mirë, zgjedhja e duhur pas humbjes në zgjedhje. Natyrisht që çdo parti politike, qoftë PD apo PS, nëse vjen pas humbjes ke nevojë të ringresh moralin, ke nevojë të ristrukturohesh, të gjesh një platformë të re, të përcaktosh objektiva të rinj. Të gjitha këto piketa mendoj se janë të jetësuara tek zoti Basha. Padyshim që Basha nuk ka nevojë as për mësimet e mia dhe as këshillat e mia, por për mua është e rëndësishme që një parti të ketë një lider dinamik, mendjehapur, të ketë një formim intelektual dhe civil, ta dojë atdheun, vendin dhe të jetë i gatshëm që të bëjë sakrifica në kuptimin e shërbimit të njerëzve. Besoj që PD tek Basha ka bërë një zgjedhje të mirë. Sesa Basha do ta justifikojë besimin që i ka dhënë PD, kjo është një çështje vetëm e Bashës.

(Nentitujt jane redaksionale)

/Ora News.tv/

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *